Open data of stelselrisico? We staan op een kantelpunt
Het Nederlandse milieuprestatiestelsel, met de Stichting Nationale Milieudatabase als belangrijke spil, is gebouwd op één principe: geborgde kwaliteit. Gevalideerde data, heldere regels, een eerlijk speelveld en betrouwbare uitkomsten voor de MPG en MKI.
En laten we helder zijn: die basis blijft essentieel. Gevalideerde instrumenthouders houden daarin hun rol - nu voor MPG en straks ook voor WLC-GWP.
Maar tegelijkertijd verandert de context razendsnel. Met de herziening van de Construction Products Regulation (CPR-2024) en de komst van de DoPC ontstaat een Europese datastroom die zich niet vanzelf voegt naar het Nederlandse kwaliteitskader. Het Nederlandse milieuprestatiestelsel heeft last van ‘de wet van de remmende voorsprong’. Data wordt nu breder beschikbaar in de EU - maar ook diffuser, minder uniform en lastiger te duiden.
En daarbovenop groeit de vraag naar milieudata explosief. Niet alleen voor toetsing, maar juist ook voor ontwerp, hashtagCSRD, productvergelijking, en andere waardevolle indicatoren: als bijv. WholeLifeCarbon, Losmaakbaarheidsindex, NieuweNormaal, etc.
Via digiGO.nu bewegen we daarom richting het beter delen van data. Data moet beschikbaar zijn, koppelbaar, inzetbaar in vroege fasen.
Dat is geen keuze meer – dat is een noodzaak!
Maar hier ontstaat een spanningsveld dat we niet kunnen negeren. We krijgen feitelijk twee werelden naast elkaar:
- Een gereguleerd domein (MPG, straks WLC-GWP), met strikte kwaliteitsborging
- Een open datadomein, waarin snelheid, beschikbaarheid en toepasbaarheid centraal staan.
En die twee volgen niet hetzelfde tempo. De overheid loopt met wetgeving evident een beetje achter op de praktijk. De risico’s liggen voor de hand: de data wordt gebruikt buiten de context waarvoor het bedoeld is, verschillen in kwaliteit en scope worden onvoldoende herkend en de uitkomsten worden vergeleken die niet vergelijkbaar zijn.
Kort gezegd: meer data betekent niet automatisch betere beslissingen.
De uitdaging zit dus niet in méér data ontsluiten, maar in het slim organiseren van die tweedeling. Hoe zorgen we dat het gereguleerde stelsel robuust en betrouwbaar blijft? Er een open datadomein ontstaat dat ruimte biedt voor innovatie en toepassing? En vooral: hoe houden we de vertaalslag tussen die twee werelden uitlegbaar?
Als we dat goed doen, versterken deze werelden elkaar! Als we dat niet doen, ontstaat er ruis en uiteindelijk wantrouwen in het systeem.
De beweging naar open data is onomkeerbaar. De vraag is: organiseren we die, of overkomt die ons?
